Pharmena to spółka kapitałowa założona z inicjatywy trzech łódzkich naukowców w listopadzie 2002 roku. Jej specjalnością jest produkcja kosmetyków o zastosowaniu leczniczym (tzw. kosmeceutyki) stosowanych w leczeniu i profilaktyce stanów zapalnych skóry.

Obecnie Pharmena posiada sześć sztandarowych produktów (bazujących na tej samej substancji czynnej); największy udział w obrotach (70%; roczna sprzedaż na poziomie 250 tys. sztuk opakowań) posiada szampon Dermena. W roku 2004 rozpoczęto sprzedaż szamponu na Litwie i Łotwie (produkt został też zarejestrowany na Ukrainie). W sierpniu
2005 r. na terenie USA zarejestrowano spółkę zależną (Pharmena North America) z 20% udziałem inwestorów amerykańskich. Ma ona rozpocząć prace nad tzw. lekiem naczynioprotekcyjnym, jak również zająć się dystrybucją na terenie USA dotychczasowych produktów spółki. Obroty spółki kształtują się obecnie na poziomie 3,5 miliona zł rocznie.

Spółka Novasome została założona w grudniu 2004 roku. Jej celem jest prowadzenie prac badawczo-rozwojowych nad wykorzystaniem preparatów liposomowych jako tzw. kierowanych nośników leków.

Novasome jest spółką spin-off swoimi korzeniami naukowymi wywodzącą się z utworzonego trzy lata wcześniej Międzyuczelnianego Centrum Biotechnologii Agregatów Lipidowych. Konsorcjum to powołane do życia przez zespoły naukowe Uniwersytetu Wrocławskiego, Akademii Rolniczej, Akademii Medycznej i Politechniki Wrocławskiej postawiło sobie za cel prowadzenie badań podstawowych i aplikacyjnych w obszarze jednej z najbardziej zaawansowanych obecnie i najbardziej dochodowych technologii jakimi interesuje się sektor biotechnologiczny i farmaceutyczny. Chodzi tu o wykorzystanie liposomów jako precyzyjnych nośników substancji leczniczych.

Powołanie i działalność naukowa wrocławskiego Centrum spotkała się z zainteresowaniem instytucji zagranicznych. Fińska spółka CTT Cancer Targeting Technologies Ltd. wystąpiła z pomysłem powołania międzynarodowego (fińsko-szwedzko-polskiego) joint-venture będącego formą naukowego spin-off bazującego na dorobku naukowców pracujących dla Centrum.

Model biznesowy Novasome – ze względu na ryzyko i niepewność realizowanych projektów – oparty jest o całkowity outsourcing. Mimo że drugi rok działalności spółki może zamknąć się stosunkowo wysokim przychodem (ponad jeden milion zł), Novasome podzleca wszelkie prace grupie około 30 naukowców (matematycy, biolodzy molekularni, informatycy, lekarze). Podobnie dzieje się też w przypadku obsługi księgowej oraz prawnej. Stabilizacja źródeł dochodów – w ocenie prof. Marka Langnera kierującego pracami Novasome – powinna doprowadzić do zmiany tego modelu i stworzenia własnego dobrze opłacanego zaplecza kadrowego (które jest kluczowym czynnikiem sukcesu przy tej technologii). Spółka dzierżawi
od Centrum oraz Dolnośląskiego Centrum Zaawansowanych Technologii sprzęt (np. czas pracy superkomputerów), linię technologiczną do półtechnicznej produkcji liposomów oraz inne niezbędne urządzenia. Stworzenie własnego zaplecza badawczego będzie możliwe dopiero w dalszej przyszłości (po uzyskaniu znacznie większych obrotów) ze względu na wysokie koszty wynikające między innymi z bardzo szerokiego spektrum poruszanych zagadnień (np. matematyka, informatyka, biologia systemowa, postproteomika).

PROTEON PHARMA CEUTICAL S - Istniejąca od około roku firma Proteon Pharmaceuticals jest próbą wprowadzenia na bardzo trudny, ale i niezwykle obiecujący rynek nowej technologii testowania toksyczności leków i związków chemicznych. Proteon to także bardzo odważny sposób na praktyczne wykorzystanie wieloletniego dorobku naukowego założyciela spółki – dr. hab. Jarosława Dastycha.

Technologia, która leży u podstaw powstania Proteonu umożliwia wprowadzenie na rynek dwóch rodzajów usług. Pierwszy to usługa polegająca na ocenie bezpieczeństwa substancji chemicznych poprzez wykrywanie ich ewentualnej immunotoksyczności (negatywnego wpływu na system odpornościowy człowieka). Rynek na tego typu usługi dopiero się jednak formuje, bowiem istniejące obecnie przepisy nie nakładają na producentów wymogu testowania wprowadzanych na rynek leków pod tym względem (bada się np. ich genotoksyczność, ale nie immunotoksyczność). Jego powstanie jest więc ściśle uzależnione od decyzji władz regulacyjnych (toczą się liczne debaty na ten temat), które obecnie są trudne do przewidzenia.

Pewnym rozwiązaniem dla Proteonu jest świadczenie usług na rzecz koncernów farmaceutycznych, które chciałyby testować bezpieczeństwo swoich leków pod względem immunotoksyczności w zakresie większym niż wymagany przez obecne przepisy, aby wykorzystać to w walce konkurencyjnej (jako przewaga nad ofertą konkurentów lub dzięki zmniejszeniu ryzyka wycofania leku z rynku już po jego wprowadzeniu). Oznaczałoby to znaczne zawężenie rynku, ale i takie rozwiązanie jest obecnie brane pod uwagę. Drugim obszarem aktywności Proteonu może być usługa polegająca na przeszukiwaniu tzw. bibliotek chemicznych, jakie posiadają koncerny farmaceutyczne w poszukiwaniu nowych
substancji chemicznych (tzw. substancji czynnych) o określonym działaniu immunomodulującym (zamierzone oddziaływanie na system odpornościowy37), co pozwoliłoby na opracowywanie znacznie efektywniejszych i bezpiecznych leków. Poszukiwania takie (testy) prowadzone byłyby więc w fazie tzw. badań przedklinicznych, a to oznacza rynek o wartości
co najmniej kilkuset milionów dolarów.

Immunolab - Zakład Badawczo-Wdrożeniowy Ośrodka Salmonella IMMUNOLAB Sp z o.o. został założony w roku 1999 przez panią profesor Renatę Głośnicką pracującą wówczas w gdyńskim Instytucie Medycyny Morskiej i Tropikalnej (IMMT). Spółka jest producentem surowic do diagnostyki bakterii Salmonella, ale przede wszystkim ma na swoim koncie opracowanie szczepionki do zwalczania salmonellozy u kur.


Instytut Medycyny Morskiej i Tropikalnej nie był zainteresowany opatentowaniem i wdrożeniem opracowanej szczepionki, kontynuacją dalszych prac zajęła się więc samodzielnie autorka pomysłu. W roku 1996 szczepionka została objęta ochroną patentową (na terenie kraju), a następnie po pomyślnym zakończeniu tzw. badań przedklinicznych oraz opracowaniu
technologii jej wytwarzania została ona formalnie zarejestrowana. Powstała w roku 1999 spółka Immunolab nie dysponowała jednak środkami umożliwiającymi rozpoczęcie masowej produkcji szczepionki. Licencja na jej wytwarzanie została zatem udostępniona znanemu w kraju producentowi preparatów weterynaryjnych Biowet-Puławy Sp. z o.o.
Szczepionka ta (pod nazwą Immunovac) sprzedawana jest obecnie na terenie całego kraju, konkurując z kilkoma innymi importowanymi specyfikami. Mimo silnej konkurencji wydaje się, iż jej pozycja rynkowa jest stosunkowo silna.

Immunolab zamierza obecnie rozpocząć prace nad udoskonaleniem szczepionki oraz zwiększeniem liczby produkowanych surowic. W firmie pracuje osiem osób, a obroty roczne sięgają 0,4 mln zł.

BTT Automatyka jest firmą inżynierską utworzoną w roku 1994 przez ośmiu pracowników naukowych i technicznych Wydziału Oceanotechniki i Okrętownictwa Politechniki Gdańskiej. Pomysł założenia firmy był w głównej mierze konsekwencją pojawienia się na początku lat 90-tych na uczelniach wyższych regulacji (wysokie narzuty kosztów stałych uczelni przy pracach zleconych) znacznie utrudniających współpracę (zlecenia badawcze, prace aplikacyjne) jednostek naukowych z przedsiębiorstwami. Powstanie zagrożenia w postaci erozji posiadanej wiedzy, doświadczeń i kontaktów skłoniło grupę doświadczonych specjalistów do założenia spółki.
Specjalnością firmy są aplikacje napędów elektrycznych maszyn i urządzeń. Spółka oferuje w tym zakresie kompleksową usługę projektowania układu i doboru urządzeń, a także serwisu posprzedażowego. Szczególnym obszarem działalności BTT Automatyka – mocno opartym o know-how powstałe w trakcie pracy na uczelni – jest technika podwodna. Pod pojęciem tym kryje się dobór i sprzedaż części wyposażenia (silniki, pojemniki ciśnieniowe, napędy, elementy kompozytowe) statków i pojazdów podwodnych oraz – w czym firma jest regionalnym liderem – remonty i naprawy zaawansowanego sprzętu podwodnego np. zdalnie sterowane pojazdy głębinowe.
Klientami spółki są takie instytucje jak Marynarka Wojenna, Petrobaltic, Państwowa Straż Pożarna, Policja, a w przypadku segmentu napędów elektrycznych – firmy komercyjne z terenu całego kraju używające do regulacji prędkości silników elektrycznych. Roczne obroty sięgają ok. 1,3 miliona zł, a zatrudnienie wynosi 6 osób.

Spółka Sonel powstała w roku 1991, założona przez sześciu pracowników naukowych i inżynieryjno-technicznych Wydziału Elektroniki Telekomunikacji i Informatyki Politechniki Gdańskiej.Jej powstanie związane było z sytuacją przełomu lat 80-tych i 90-tych, kiedy to nastąpiło załamanie finansowania prac badawczo-wdrożeniowych realizowanych przez wydzielony w ramach struktur Wydziału Zespół Naukowo-Badawczy Systemów Hydroakustycznych. Zagrożenie rozpadem zespołu i erozją zdobytego doświadczenia skłoniło grupę pracowników do założenia samodzielnej firmy. Istotnym czynnikiem była też chęć stworzenia rynku małych zleceń, które ze względu na wysokie narzuty uczelnianych kosztów stałych były praktycznie niemożliwe do realizacji w strukturach Politechniki.
Siedziba spółki oraz podstawowe laboratorium konstrukcyjne mieszczą się w pomieszczeniach dzierżawionych od Instytutu Maszyn Przepływowych Polskiej Akademii Nauk oraz Wydziału Elektroniki Telekomunikacji i Informatyki Politechniki Gdańskiej. Roczne obroty wynoszą ok. 1,2 mln zł. Spółka korzysta z sieci łącznie około 70 podwykonawców zatrudnianych
w zależności od potrzeb projektu.

Spółka „Kucharczyk Techniki Elektroforetyczne (KTE) jest obecnie jedynym krajowym producentem urządzeń do elektroforezy DNA/RNA i białek oraz genotypowania. Historia firmy zaczęła się ponad 16 lat temu. Pod koniec lat 80-tych Krzysztof Kucharczyk – absolwent Politechniki Gdańskiej, pracownik naukowy Wydziału Biologii Uniwersytetu Gdańskiego
– pracował nad doktoratem na temat zmian w błonach Escherichia coli pod wpływem szoku termicznego. Metody analityczne (elektroforeza) były niezbędnym wycinkiem pracy. Tutaj praktycznie przed wszystkimi badaczami pojawiał się problem nie do przebycia. Uczelnie nie posiadały niezbędnego sprzętu, a import ze względów finansowych (koniec lat 80-tych) był bardzo ograniczony. Doktorant poprosił swojego ojca o pomoc w skonstruowaniu kilku podstawowych urządzeń, które umożliwiłyby szybkie przeprowadzenie niezbędnych analiz i dokończenie doktoratu.

Zbudowana domowym sposobem aparatura wzbudziła zainteresowanie kolegów dr. Kucharczyka też mających kłopoty z przeprowadzaniem eksperymentów; zaczęły się pojawiać prośby o jej wypożyczenie lub też budowę egzemplarzy na sprzedaż. Zajęty pracą naukową i nieprzywiązujący większej uwagi do tego, co się dzieje w pracowni ojca, dr K. Kucharczyk w roku 1993 musiał podjąć decyzję. Rodzący się niejako z dnia na dzień rynek na urządzenia do elektroforezy wymusił decyzję o zarejestrowaniu spółki i zatrudnieniu pierwszych pracowników. Dzięki zgromadzonemu na uczelni know-how produkty szybko były udoskonalane tak, aby nie pozostawać w tyle za wiodącym rynkiem amerykańskim. Powoli firma zaczęła budować swoją markę, pozycję rynkową, kontakty handlowe. Oferta, obok urządzeń do elektroforezy,
została uzupełniona o odczynniki do biologii molekularnej (analiza DNA i białek), specjalistyczny software oraz usługi.

Na początku roku 2005 do grona wspólników dołączył nowy prywatny inwestor (business angel). Firma niedawno została zaproszona do udziału w trzech międzynarodowych konsorcjach badawczych aplikujących do Komisji Europejskiej o finansowanie projektów badawczych z zakresu wirusologii, w tym wirusa HCV oraz grypy H5N1.

Wrocławski OPTICON NANOTECHNOLOGY - to start-up z zaledwie niewielim stażem rynkowym(powstał w kwietniu 2005 r.). Fundamentem technologicznym spółki jest doświadczenie i dorobek naukowy dr. Krzysztofa Grzelakowskiego należącego do ścisłej światowej czołówki konstruktorów mikroskopów elektro-optycznych. Swoją karierę dr K. Grzelakowski rozpoczął na początku lat 80-tych. Prace nad doktoratem na Uniwersytecie Wrocławskim, na skutek wprowadzenia stanu wojennego, stanęły pod znakiem zapytania ze względu na internowanie promotora prof. J. Czyżewskiego. Jedyną szansą na dokończenie badań okazało się skorzystanie z imiennego zaproszenia wybitnego naukowca prof. E. Bauera do pracy w jego zespole w Instytucie Fizyki Uniwersytetu Technicznego w Clausthal (Niemcy). Tam oraz w USA w trakcie stypendium post-doktorskiego dr K.Grzelakowski rozpoczął swoje dalsze badania i prace aplikacyjne (np. prace dla IBM nad skonstruowaniem mikroskopu odwzorowującego położenie i kształt domen magnetycznych).

Rynek, na którym działa OPTICON rozwija się niezwykle dynamicznie. Produkowane spektromikroskopy mają zastosowanie w najbardziej zaawansowanych technologiach (w sektorze publicznym i korporacyjnym). Olbrzymie środki inwestowane w ostatnich latach na badania w dziedzinie nanotechnologii sprawiają, że zapotrzebowanie na tzw. obrazujące urządzenia
analityczne rośnie gwałtownie. Z czasem zwiększy się także liczba możliwych aplikacji spektromikroskopu w nowych dziedzinach (biofizyka, medycyna, elektronika, inżynieria materiałowa). Wszystko to, przy wysokiej cenie jednostkowej sięgającej kilkuset tysięcy euro, powinno dać firmie gwarancje stabilnego rozwoju.
Spółka prowadzi już prace nad następną generacją spektromikroskopu, jak również zamierza wprowadzić do oferty 40 inne urządzenia (np. nanometryczny manipulator UHV, lampę UV czy miniaturową sondę składu chemicznego o parametrach przewyższających urządzenia znajdujące się na rynku).

EURx - Utworzony w roku 1998 przez czterech udziałowców EURx zajmuje się biologią molekularną. Głównym obszarem działania spółki jest klonowanie i inżynieria białkowa enzymów pochodzących z tzw. organizmów termofilnych, czyli żyjących w skrajnych warunkach środowiskowych (np. gorących źródłach).Pomysłodawcą utworzenia EURx był dr Piotr M. Skowron.

Początkowo EURx koncentrował się praktycznie wyłącznie na pracach badawczych, których efekty – w postaci tzw. draftów patentów oraz protokołów produkcyjnych – sprzedawane były amerykanom z MBR. Zyski inwestowane były w samodzielne prace badawcze oraz aparaturę. W roku 2004 firma podjęła się także produkcji szeregu odczynników (łącznie około 150 białek, enzymów, endonukleaz) stosowanych do badań w laboratoriach naukowych oraz do diagnostyki medycznej. Ze względu na to, że do wejścia ze sprzedażą na rynki zagraniczne potrzebne są dosyć duże nakłady (marketing, sieć przedstawicieli), firma zdecydowała się na utworzenie spółki joint-venture z malezyjską firmą biotechnologiczną Viantis co umożliwia dotarcie z produktami EURx do wielu miejsc na świecie.

EURx zatrudnia obecnie 14 osób i osiąga obroty ok. 2 mln zł. 30-40% przychodów pochodzi ze sprzedaży wytwarzanych odczynników; 60% przychodów to sprzedaż eksportowa (w formie know-how oraz odczynników). W roku 2006 spółka zakupiła niewielki budynek (pow. 750 mkw) niedaleko gdańskiego lotniska, gdzie będzie rozbudowywała swoje
zaplecze badawcze (dotychczas korzystano z dzierżawionego lokalu).

[Przedsiębiorczość akademicka Spółki spin-off w Polsce,Piotr Tamowicz, Warszawa, 2006]

Projekt współfinansowany jest przez Unię Europejską
w ramach środków Europejskiego Funduszu Społecznego